Янгиликлар
Adliya organlari faoliyati va korrupsiyaviy xavflar monitoringi so‘rovnomasi natijalari bo‘yicha ma'lumot
Adliya organlari faoliyati va korrupsiyaviy xavflar
monitoringi so‘rovnomasi natijalari bo‘yicha
MA’LUMOT
Mazkur tahliliy ma’lumotnoma 2026-yil 5-12-mart kunlari o‘tkazilgan so‘rovnoma natijalariga asosan tayyorlandi. So‘rovnomada Namangan viloyati, jumladan Namangan shahri, To‘raqo‘rg‘on, Chust, Pop, Norin, Uychi, Kosonsoy, Chortoq, Mingbuloq, Yangiqo‘rg‘on, Davlatobod va boshqa tumanlardagi jami 2564 nafar respondent ishtirok etdi.
Respondentlar tarkibi quyidagi sohalarni qamrab oladi:
- Tibbiyot muassasalari (poliklinikalar, tibbiyot birlashmalari, tug‘ruq komplekslari, shoshilinch tibbiy yordam bo‘limlari)
- Sport tashkilotlari (sport maktablari, ixtisoslashtirilgan sport markazlari, olimpiya zaxiralari kollejlari)
- Davlat organlari (soliq inspeksiyalari, adliya bo‘limlari, iqtisodiyot va moliya bo‘limlari, favqulodda vaziyatlar bo‘limlari)
- Mahalla fuqarolar yig‘inlari (MFY raislari, xotin-qizlar faollari, ijtimoiy xodimlar)
- Boshqa tashkilotlar (qurilish inspeksiyasi, transport boshqarmasi, sanepid qo‘mitalari, davlat aktivlarini boshqarish agentligi)
I. Hujjatlar va talablar
Ko‘rsatkich Soni Ulushi
Ortiqcha hujjat yoki asossiz talablar qo‘yilmagan 2397 nafar 93,5%
Qisman asossiz talablar kuzatilgan 167 nafar 6,5%
Norasmiy manfaat talablari
Ko‘rsatkich Soni Ulushi
Norasmiy manfaat talab qilingan holatlar 99 nafar 3,9%
Bunday holatlar kuzatilmagan 2458 nafar 95,8%
Ba’zida kuzatilgan 3 nafar 0,1%
Javob bermaganlar 4 nafar 0,2%
Masalalarni tezlashtirish uchun vositachi taklifi
Ko‘rsatkich Soni Ulushi
Vositachi taklif qilingan 117 nafar 4,6%
Vositachi taklif qilinmagan 2457 nafar 95,4%
II. KORRUPSIYAVIY XAVF OMILLARI
Respondentlar tomonidan eng ko‘p qayd etilgan xavf omillari
T/r Xavf omili Soni Ulushi
1 Shaffoflik yetishmasligi 877 34,2%
2 Manfaatlar to‘qnashuvi 512 20,0%
3 Nazorat sustligi 426 16,6%
4 Ichki nazorat yetishmasligi 315 12,3%
5 Kadrlar malakasi pastligi 215 8,4%
Tahliliy xulosa: Eng muhim xavf omili sifatida shaffoflik yetishmasligi (34,2%) qayd etilgan. Ushbu omil ayniqsa tibbiyot muassasalari (poliklinikalar, tug‘ruq komplekslari) va sport tashkilotlari tomonidan yuqori baholangan. Ikkinchi o‘rindagi manfaatlar to‘qnashuvi (20,0%) asosan rahbar lavozimdagi shaxslar va byudjet tashkilotlari rahbarlari ishtirokida qayd etilgan. Nazorat sustligi (16,6%) va ichki nazorat yetishmasligi (12,3%) o‘zaro bog‘liq bo‘lib, tizimli monitoringning zaifligidan dalolat beradi.
Qarindoshlik asosida masalalarni ko‘rib chiqish
Ko‘rsatkich Soni Ulushi
Qarindoshlik asosida ko‘rib chiqilgan deb hisoblovchilar 117 nafar 4,6%
Qarindoshlik asosida ko‘rib chiqilmagan deb hisoblovchilar 1752 nafar 68,3%
Bilmayman deb javob berganlar 695 nafar 27,1%
Manfaatlar to‘qnashuvining oldini olish amaliyoti
Ko‘rsatkich Soni Ulushi
Manfaatlar to‘qnashuvi oldi olinayapti (ha) 1400+ 54,6%
Qisman oldi olinayapti 250+ 9,8%
Oldi olinmayapti 200+ 7,8%
Bilmayman 700+ 27,3%
Muhim jihat: Respondentlarning 27,1% qarindoshlik asosida masalalar ko‘rib chiqilganligi haqida ma’lumotga ega emas, 27,3% esa manfaatlar to‘qnashuvining oldini olish mexanizmlaridan xabardor emas. Bu xabardorlik darajasining yetarli emasligini ko‘rsatadi.
III. ADLIYA ORGANLARI FAOLIYATI SHAFFOFLIGI
Baho Soni Ulushi
Yuqori 987 38,5%
O‘rtacha 1253 48,9%
Past 184 7,2%
Bilmayman 140 5,4%
Tahlil: Respondentlarning deyarli yarmi (48,9%) adliya organlari faoliyatini "o‘rtacha shaffof" deb baholagan. "Yuqori" deb baholaganlar 38,5% ni tashkil etadi. Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilgi monitoring natijalariga nisbatan +2,3% o‘sgan (2025-yilda 36,2% edi). Biroq, "past" deb baholaganlar ulushi ham 7,2% ni tashkil etib, bu muayyan tizimli kamchiliklar mavjudligidan dalolat beradi.
IV. KORRUPSIYA HAQIDA XABAR BERISH MEXANIZMLARI
Baho Soni Ulushi
Yetarli 1302 50,8%
Yetarli emas 252 9,8%
Bilmayman 1010 39,4%
Muhim muammo: Respondentlarning 39,4% korrupsiya haqida xabar berish mexanizmlaridan xabardor emas. Bu ko‘rsatkich ayniqsa quyidagi sohalarda yuqori:
Tibbiyot muassasalarida – 45%
Sport tashkilotlarida – 42%
Mahalla fuqarolar yig‘inlarida – 51%
Xulosa: Mavjud mexanizmlar (ishonch telefonlari, veb-saytlar, maxsus qutilar) yetarli darajada targ‘ib qilinmagan va aholi orasida korrupsiyaga qarshi kurashish madaniyati shakllanmagan.
V. O‘RGANISH VA TEKSHIRISHLAR JARAYONI
Joriy o‘rganishlar
Ko‘rsatkich Soni Ulushi
Hozirda o‘rganish o‘tkazilayotgan tashkilotlar 754 29,4%
O‘rganish o‘tkazilmayotgan tashkilotlar 1810 70,6%
O‘rganishda ishtirok etayotgan xodimlar soni (joriy)
Xodimlar soni Soni Ulushi
1 nafar 508 19,8%
2 nafar 416 16,2%
2 va undan ko‘p 1300 50,7%
Javob bermaganlar 340 13,3%
Avvalgi o‘rganishlarda ishtirok etgan xodimlar soni
Xodimlar soni Soni Ulushi
1 nafar 325 12,7%
2 nafar 298 11,6%
3-5 nafar 412 16,1%
10 nafardan ortiq 189 7,4%
Bilmayman / esimda yo‘q 1340 52,2%
Birgalikda tushlik qilish holatlari
Ko‘rsatkich Soni Ulushi
Bunday holatlar kuzatilmagan 1908 74,4%
Doim ham emas (ba’zida) 154 6,0%
Ha, kuzatilgan 52 2,0%
Javob bermaganlar 450 17,6%
Tahlil: O‘rganish jarayonlarida ishtirok etgan xodimlar soni bo‘yicha aniq ma’lumotga ega bo‘lmaganlar ulushi 52,2% ni tashkil etadi. Bu o‘rganishlar yakunlari bo‘yicha xodimlarning yetarli darajada xabardor qilinmaganligidan dalolat beradi. Birgalikda tushlik qilish holatlari kam (2,0%) bo‘lsa-da, ba’zida kuzatilgan holatlar (6,0%) etik qoidalarga rioya qilish masalasini dolzarbligicha qoldiradi.
V. TA’MAGIRLIK VA NOQONUNIY HOLATLAR
Ko‘rsatkich Soni Ulushi
Ta’magirlik holatlari kuzatilmagan 2504 97,7%
Ta’magirlik holatlari kuzatilgan 52 2,0%
Bayon qilingan holatlar 8 0,3%
Ijobiy tendensiyalar:
- Muddatlarga rioya qilish: 72,4% hollarda masalalar belgilangan muddatlarda hal qilinmoqda.
- Ta’magirlikning kamligi: 97,7% respondentlar ta’magirlik holatlariga duch kelmagan.
- Shaffoflikning o‘sishi: Adliya organlari faoliyatini "yuqori" deb baholaganlar ulushi 38,5% ni tashkil etib, o‘tgan yilga nisbatan 2,3% ga oshgan.
- Xabar berish mexanizmlari: 50,8% respondentlar mavjud mexanizmlarni yetarli deb hisoblaydi.
Muammoli jihatlar:
- Shaffoflik yetishmasligi (34,2%) – eng katta xavf omili sifatida qayd etilgan.
- Manfaatlar to‘qnashuvi (20,0%) – ayniqsa rahbar lavozimlardagi shaxslar ishtirokida kuzatiladi.
- Xabardorlik pastligi (39,4%) – korrupsiya haqida xabar berish mexanizmlaridan xabardor emaslar.
- Muddatlardagi kechikishlar (27,3%) – har to‘rtinchi holatda kuzatiladi.
- Vositachilik takliflari (4,6%) – masalalarni tezlashtirish uchun noqonuniy vositachilik holatlari mavjud.
- O‘rganish natijalari bo‘yicha xabardorlik past (52,2%) – xodimlarning yarmidan ko‘pi o‘rganishlarda necha nafar xodim ishtirok etganini bilmaydi.
TAKLIFLAR VA TAVSIYALAR
a) Korrupsiya haqida xabar berish mexanizmlari bo‘yicha keng ko‘lamli axborot kampaniyasi o‘tkazish
b) Barcha tashkilotlarga maxsus ishonch telefonlari va telegram-botlarni yetkazish
c) Ijro intizomiga rioya etmagan xodimlarga intizomiy javobgarlik choralarini ko‘rishni kuchaytirish
d) O‘rganish va tekshirish o‘tkazish jarayonlarini qat’iy nazorat qilish
e) Manfaatlar to‘qnashuvining oldini olish tizimi – deklaratsiya tizimi, rahbar xodimlarni rotatsiya qilish
f) Boshqarma mas’ul sho‘balari tomonidan monitoring o‘tkazish jarayonlarini kuchaytirish
g) Manfaatlar to‘qnashuvining oldini olish tizimi – deklaratsiya tizimi, rahbar xodimlarni rotatsiya qilish
h) Davlat xizmatlari ko‘rsatilish jarayonlarini raqamlashtirish bo‘yicha takliflar berish
YAKUNIY XULOSA
O‘tkazilgan so‘rovnoma natijalari shuni ko‘rsatadiki, adliya organlari faoliyatida ijobiy o‘zgarishlar kuzatilmoqda (muddatlarga rioya qilish, shaffoflik darajasining o‘sishi, ta’magirlik holatlarining kamligi). Biroq, tizimli muammolar ham saqlanib qolmoqda:
Shaffoflik yetishmasligi (34,2%) eng asosiy xavf omili bo‘lib qolmoqda.
Xabardorlik darajasi past (39,4% mexanizmlardan xabardor emas).
Xodimlarning manfaatlar to‘qnashuvi to‘g‘risida yetarli darajada ma’lumotga ega emasligi (20,0%)
Sho‘balar tomonidan o‘rnatilgan nazoratning zaifligi – xodimlarning 52,2% o‘rganishlar haqida ma’lumotga ega emas.
Taklif etilgan chora-tadbirlarning o‘z vaqtida va to‘liq amalga oshirilishi korrupsiyaviy xavflarni kamaytirishga, adliya organlari faoliyati shaffofligini oshirishga va aholining davlat organlariga bo‘lgan ishonchini mustahkamlashga xizmat qiladi.
Izoh: Mazkur tahliliy ma’lumotnoma 2564 nafar respondentning so‘rovnoma javoblari asosida tayyorlandi. Barcha statistik ma’lumotlar elektron so‘rovnoma tizimi tomonidan avtomatik tarzda qayta ishlangan va tahlil qilingan.
Mazkur tahliliy ma’lumotnoma 2026-yil 5-12-mart kunlari o‘tkazilgan so‘rovnoma natijalariga asosan tayyorlandi. So‘rovnomada Namangan viloyati, jumladan Namangan shahri, To‘raqo‘rg‘on, Chust, Pop, Norin, Uychi, Kosonsoy, Chortoq, Mingbuloq, Yangiqo‘rg‘on, Davlatobod va boshqa tumanlardagi jami 2564 nafar respondent ishtirok etdi.
Respondentlar tarkibi quyidagi sohalarni qamrab oladi:
- Tibbiyot muassasalari (poliklinikalar, tibbiyot birlashmalari, tug‘ruq komplekslari, shoshilinch tibbiy yordam bo‘limlari)
- Sport tashkilotlari (sport maktablari, ixtisoslashtirilgan sport markazlari, olimpiya zaxiralari kollejlari)
- Davlat organlari (soliq inspeksiyalari, adliya bo‘limlari, iqtisodiyot va moliya bo‘limlari, favqulodda vaziyatlar bo‘limlari)
- Mahalla fuqarolar yig‘inlari (MFY raislari, xotin-qizlar faollari, ijtimoiy xodimlar)
- Boshqa tashkilotlar (qurilish inspeksiyasi, transport boshqarmasi, sanepid qo‘mitalari, davlat aktivlarini boshqarish agentligi)
I. Hujjatlar va talablar
Ko‘rsatkich Soni Ulushi
Ortiqcha hujjat yoki asossiz talablar qo‘yilmagan 2397 nafar 93,5%
Qisman asossiz talablar kuzatilgan 167 nafar 6,5%
Norasmiy manfaat talablari
Ko‘rsatkich Soni Ulushi
Norasmiy manfaat talab qilingan holatlar 99 nafar 3,9%
Bunday holatlar kuzatilmagan 2458 nafar 95,8%
Ba’zida kuzatilgan 3 nafar 0,1%
Javob bermaganlar 4 nafar 0,2%
Masalalarni tezlashtirish uchun vositachi taklifi
Ko‘rsatkich Soni Ulushi
Vositachi taklif qilingan 117 nafar 4,6%
Vositachi taklif qilinmagan 2457 nafar 95,4%
II. KORRUPSIYAVIY XAVF OMILLARI
Respondentlar tomonidan eng ko‘p qayd etilgan xavf omillari
T/r Xavf omili Soni Ulushi
1 Shaffoflik yetishmasligi 877 34,2%
2 Manfaatlar to‘qnashuvi 512 20,0%
3 Nazorat sustligi 426 16,6%
4 Ichki nazorat yetishmasligi 315 12,3%
5 Kadrlar malakasi pastligi 215 8,4%
Tahliliy xulosa: Eng muhim xavf omili sifatida shaffoflik yetishmasligi (34,2%) qayd etilgan. Ushbu omil ayniqsa tibbiyot muassasalari (poliklinikalar, tug‘ruq komplekslari) va sport tashkilotlari tomonidan yuqori baholangan. Ikkinchi o‘rindagi manfaatlar to‘qnashuvi (20,0%) asosan rahbar lavozimdagi shaxslar va byudjet tashkilotlari rahbarlari ishtirokida qayd etilgan. Nazorat sustligi (16,6%) va ichki nazorat yetishmasligi (12,3%) o‘zaro bog‘liq bo‘lib, tizimli monitoringning zaifligidan dalolat beradi.
Qarindoshlik asosida masalalarni ko‘rib chiqish
Ko‘rsatkich Soni Ulushi
Qarindoshlik asosida ko‘rib chiqilgan deb hisoblovchilar 117 nafar 4,6%
Qarindoshlik asosida ko‘rib chiqilmagan deb hisoblovchilar 1752 nafar 68,3%
Bilmayman deb javob berganlar 695 nafar 27,1%
Manfaatlar to‘qnashuvining oldini olish amaliyoti
Ko‘rsatkich Soni Ulushi
Manfaatlar to‘qnashuvi oldi olinayapti (ha) 1400+ 54,6%
Qisman oldi olinayapti 250+ 9,8%
Oldi olinmayapti 200+ 7,8%
Bilmayman 700+ 27,3%
Muhim jihat: Respondentlarning 27,1% qarindoshlik asosida masalalar ko‘rib chiqilganligi haqida ma’lumotga ega emas, 27,3% esa manfaatlar to‘qnashuvining oldini olish mexanizmlaridan xabardor emas. Bu xabardorlik darajasining yetarli emasligini ko‘rsatadi.
III. ADLIYA ORGANLARI FAOLIYATI SHAFFOFLIGI
Baho Soni Ulushi
Yuqori 987 38,5%
O‘rtacha 1253 48,9%
Past 184 7,2%
Bilmayman 140 5,4%
Tahlil: Respondentlarning deyarli yarmi (48,9%) adliya organlari faoliyatini "o‘rtacha shaffof" deb baholagan. "Yuqori" deb baholaganlar 38,5% ni tashkil etadi. Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilgi monitoring natijalariga nisbatan +2,3% o‘sgan (2025-yilda 36,2% edi). Biroq, "past" deb baholaganlar ulushi ham 7,2% ni tashkil etib, bu muayyan tizimli kamchiliklar mavjudligidan dalolat beradi.
IV. KORRUPSIYA HAQIDA XABAR BERISH MEXANIZMLARI
Baho Soni Ulushi
Yetarli 1302 50,8%
Yetarli emas 252 9,8%
Bilmayman 1010 39,4%
Muhim muammo: Respondentlarning 39,4% korrupsiya haqida xabar berish mexanizmlaridan xabardor emas. Bu ko‘rsatkich ayniqsa quyidagi sohalarda yuqori:
Tibbiyot muassasalarida – 45%
Sport tashkilotlarida – 42%
Mahalla fuqarolar yig‘inlarida – 51%
Xulosa: Mavjud mexanizmlar (ishonch telefonlari, veb-saytlar, maxsus qutilar) yetarli darajada targ‘ib qilinmagan va aholi orasida korrupsiyaga qarshi kurashish madaniyati shakllanmagan.
V. O‘RGANISH VA TEKSHIRISHLAR JARAYONI
Joriy o‘rganishlar
Ko‘rsatkich Soni Ulushi
Hozirda o‘rganish o‘tkazilayotgan tashkilotlar 754 29,4%
O‘rganish o‘tkazilmayotgan tashkilotlar 1810 70,6%
O‘rganishda ishtirok etayotgan xodimlar soni (joriy)
Xodimlar soni Soni Ulushi
1 nafar 508 19,8%
2 nafar 416 16,2%
2 va undan ko‘p 1300 50,7%
Javob bermaganlar 340 13,3%
Avvalgi o‘rganishlarda ishtirok etgan xodimlar soni
Xodimlar soni Soni Ulushi
1 nafar 325 12,7%
2 nafar 298 11,6%
3-5 nafar 412 16,1%
10 nafardan ortiq 189 7,4%
Bilmayman / esimda yo‘q 1340 52,2%
Birgalikda tushlik qilish holatlari
Ko‘rsatkich Soni Ulushi
Bunday holatlar kuzatilmagan 1908 74,4%
Doim ham emas (ba’zida) 154 6,0%
Ha, kuzatilgan 52 2,0%
Javob bermaganlar 450 17,6%
Tahlil: O‘rganish jarayonlarida ishtirok etgan xodimlar soni bo‘yicha aniq ma’lumotga ega bo‘lmaganlar ulushi 52,2% ni tashkil etadi. Bu o‘rganishlar yakunlari bo‘yicha xodimlarning yetarli darajada xabardor qilinmaganligidan dalolat beradi. Birgalikda tushlik qilish holatlari kam (2,0%) bo‘lsa-da, ba’zida kuzatilgan holatlar (6,0%) etik qoidalarga rioya qilish masalasini dolzarbligicha qoldiradi.
V. TA’MAGIRLIK VA NOQONUNIY HOLATLAR
Ko‘rsatkich Soni Ulushi
Ta’magirlik holatlari kuzatilmagan 2504 97,7%
Ta’magirlik holatlari kuzatilgan 52 2,0%
Bayon qilingan holatlar 8 0,3%
Ijobiy tendensiyalar:
- Muddatlarga rioya qilish: 72,4% hollarda masalalar belgilangan muddatlarda hal qilinmoqda.
- Ta’magirlikning kamligi: 97,7% respondentlar ta’magirlik holatlariga duch kelmagan.
- Shaffoflikning o‘sishi: Adliya organlari faoliyatini "yuqori" deb baholaganlar ulushi 38,5% ni tashkil etib, o‘tgan yilga nisbatan 2,3% ga oshgan.
- Xabar berish mexanizmlari: 50,8% respondentlar mavjud mexanizmlarni yetarli deb hisoblaydi.
Muammoli jihatlar:
- Shaffoflik yetishmasligi (34,2%) – eng katta xavf omili sifatida qayd etilgan.
- Manfaatlar to‘qnashuvi (20,0%) – ayniqsa rahbar lavozimlardagi shaxslar ishtirokida kuzatiladi.
- Xabardorlik pastligi (39,4%) – korrupsiya haqida xabar berish mexanizmlaridan xabardor emaslar.
- Muddatlardagi kechikishlar (27,3%) – har to‘rtinchi holatda kuzatiladi.
- Vositachilik takliflari (4,6%) – masalalarni tezlashtirish uchun noqonuniy vositachilik holatlari mavjud.
- O‘rganish natijalari bo‘yicha xabardorlik past (52,2%) – xodimlarning yarmidan ko‘pi o‘rganishlarda necha nafar xodim ishtirok etganini bilmaydi.
TAKLIFLAR VA TAVSIYALAR
a) Korrupsiya haqida xabar berish mexanizmlari bo‘yicha keng ko‘lamli axborot kampaniyasi o‘tkazish
b) Barcha tashkilotlarga maxsus ishonch telefonlari va telegram-botlarni yetkazish
c) Ijro intizomiga rioya etmagan xodimlarga intizomiy javobgarlik choralarini ko‘rishni kuchaytirish
d) O‘rganish va tekshirish o‘tkazish jarayonlarini qat’iy nazorat qilish
e) Manfaatlar to‘qnashuvining oldini olish tizimi – deklaratsiya tizimi, rahbar xodimlarni rotatsiya qilish
f) Boshqarma mas’ul sho‘balari tomonidan monitoring o‘tkazish jarayonlarini kuchaytirish
g) Manfaatlar to‘qnashuvining oldini olish tizimi – deklaratsiya tizimi, rahbar xodimlarni rotatsiya qilish
h) Davlat xizmatlari ko‘rsatilish jarayonlarini raqamlashtirish bo‘yicha takliflar berish
YAKUNIY XULOSA
O‘tkazilgan so‘rovnoma natijalari shuni ko‘rsatadiki, adliya organlari faoliyatida ijobiy o‘zgarishlar kuzatilmoqda (muddatlarga rioya qilish, shaffoflik darajasining o‘sishi, ta’magirlik holatlarining kamligi). Biroq, tizimli muammolar ham saqlanib qolmoqda:
Shaffoflik yetishmasligi (34,2%) eng asosiy xavf omili bo‘lib qolmoqda.
Xabardorlik darajasi past (39,4% mexanizmlardan xabardor emas).
Xodimlarning manfaatlar to‘qnashuvi to‘g‘risida yetarli darajada ma’lumotga ega emasligi (20,0%)
Sho‘balar tomonidan o‘rnatilgan nazoratning zaifligi – xodimlarning 52,2% o‘rganishlar haqida ma’lumotga ega emas.
Taklif etilgan chora-tadbirlarning o‘z vaqtida va to‘liq amalga oshirilishi korrupsiyaviy xavflarni kamaytirishga, adliya organlari faoliyati shaffofligini oshirishga va aholining davlat organlariga bo‘lgan ishonchini mustahkamlashga xizmat qiladi.
Izoh: Mazkur tahliliy ma’lumotnoma 2564 nafar respondentning so‘rovnoma javoblari asosida tayyorlandi. Barcha statistik ma’lumotlar elektron so‘rovnoma tizimi tomonidan avtomatik tarzda qayta ishlangan va tahlil qilingan.